Οικογενειακά Δικαστήρια (Αυστραλία).

Ένα νέο σύστημα οικογενειακού δικαίου                 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΥΟ

Αλλαγές στον Νόμο περί Οικογενειακού Δικαίου

[Family Law Act]

http://www.ag.gov.au/www/agd/rwpattach.nsf/VAP/%2822D92C3251275720C801B3314F7A9BA2%29~FLR+17158+A4+DM_02_GRK.pdf/$file/FLR+17158+A4+DM_02_GRK.pdf

Τι είναι ο Νόμος περί Οικογενειακού Δικαίου

[Family Law Act];

Ο ισχύων Νόμος περί Οικογενειακού Δικαίου [Family Law Act] ψηφίστηκε

το 1975. Τροποποιείται για να λειτουργεί καλύτερα για τα σημερινά παιδιά

και τις οικογένειες.

Οι περισσότερες από τις αλλαγές στον Νόμο περί Οικογενειακού Δικαίου

[Family Law Act] θα τεθούν σε εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2006. Αυτές

οι αλλαγές προωθούν τρεις σημαντικές αρχές που αποτελούν τα θεμέλια

των μεταρρυθμίσεων:

Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν και τους δυο γονείς τους

και να προστατεύονται από δεινά,

Η γονική μέριμνα είναι ευθύνη που πρέπει να μοιράζεται εξίσου, αρκεί

αυτό να μην βάζει σε κίνδυνο τα παιδιά και

Οι γονείς και τα παιδιά ωφελούνται όταν οι ρυθμίσεις γονικής μέριμνας

μετά τον χωρισμό επιλύονται έξω από το δικαστικό σύστημα.

Γιατί αλλάζει ο νόμος;

Η νέα νομοθεσία είναι μέρος της δέσμευσης της κυβέρνησης για να αλλάξει

τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται οι άνθρωποι για τους οικογενειακούς

κλονισμούς και να βελτιωθούν οι συνέπειες για τα παιδιά.

Οι αλλαγές στοχεύουν επίσης στο να εξασφαλίσουν ότι όσο το δυνατόν

περισσότερα παιδιά θα μεγαλώσουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον με την

αγάπη και υποστήριξη και των δυο γονέων τους.

Οι μεταρρυθμίσεις εστιάζονται στον τρόπο με τον οποίο διευθετούνται

οι οικογενειακοί χωρισμοί με αποτέλεσμα την απομάκρυνση από τις

μακροχρόνιες και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες σε πιο συνεργάσιμες

λύσεις γονικής μέριμνας.

Οι αλλαγές στον νόμο είναι αποτέλεσμα διαδεδομένων διαβουλεύσεων

και αποτελούν σημαντικό μέρος της μεγαλύτερης μεταρρύθμισης στο

σύστημα οικογενειακού δικαίου τα τελευταία 30 χρόνια.

Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές στον Νόμο;

Οι βασικές αλλαγές είναι:

Γονική ευθύνη εξίσου μοιρασμένη: Εκτός από τις περιπτώσεις στις

οποίες υπάρχουν ζητήματα βίας ή κακοποίησης, ο νόμος προϋποθέτει

ότι είναι προς το συμφέρον του παιδιού να έχουν οι γονείς του εξίσου

μοιρασμένη γονική ευθύνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί θα πρέπει

να ξοδεύει ίσο χρόνο με τον κάθε γονέα. Η εξίσου μοιρασμένη γονική

ευθύνη σημαίνει μάλλον το να έχουν και οι δυο γονείς ίσο ρόλο στην λήψη

αποφάσεων σχετικά με τα σημαντικά ζητήματα που έχουν επιπτώσεις στα

παιδιά τους, όπως η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη.

Τα συμφέροντα του παιδιού: Όταν ένα δικαστήριο δίνει μια εντολή γονικής

μέριμνας, ο Νόμος περί οικογενειακού δικαίου [Family Law Act] απαιτεί

να λαμβάνονται υπόψη, ως σημαντικότερος παράγοντα, τα συμφέροντα

του παιδιού. Αυτό θα πρέπει να ισχύει και στην περίπτωση των γονέων

που κάνουν σχέδια γονικής μέριμνας.

Τα παιδιά να γνωρίζουν και τους δυο γονείς και να προστατεύονται

από δεινά: Το δικαίωμα των παιδιών να γνωρίζουν και τους δυο γονείς

τους και να προστατεύονται από δεινά είναι οι κύριοι παράγοντες που

καθορίζουν τα συμφέροντα του παιδιού.

Χρόνος με τους γονείς: Τα συμφέροντα του παιδιού και πρακτικοί

παράγοντες θα χρησιμοποιούνται από τα δικαστήρια προκειμένου

να προσδιορίζουν αν το παιδί θα ξοδεύει ίσο χρόνο, ή ουσιαστικό και

σημαντικό χρόνο και με τους δυο γονείς. Στον ουσιαστικό και σημαντικό

χρόνο συμπεριλαμβάνεται ο καθημερινός τακτικός χρόνος και όχι μόνο

τα σαββατοκύριακα και οι διακοπές.

Συνεργάσιμη επίλυση διαφορών: Ξεκινώντας από τα μέσα του 2007, οι

αλλαγές στον νόμο εισάγουν σταδιακά την απαίτηση να παρευρίσκονται

οι γονείς σε συνεδρίες επίλυσης οικογενειακών διαφορών και να

καταβάλλουν γνήσιες προσπάθειες επίλυσης των υπό διαφωνία ζητημάτων

προτού να πάνε το ζήτημα γονικής μέριμνας στο δικαστήριο. Αυτή η

απαίτηση δεν ισχύει στην περίπτωση που υπάρχει οικογενειακή βία ή

κακοποίηση παιδιού.

Βελτιωμένη δικαστική διαδικασία: Οι μεταρρυθμίσεις του συστήματος

οικογενειακού δικαίου θα αλλάξουν τη δικαστική διαδικασία περιπτώσεων

γονικής μέριμνας με μια προσέγγιση διαχείρισης υποθέσεων που εστιάζεται

στα παιδιά και επιλαμβάνεται ζητήματα όπως η βία και η κακοποίηση σε

πρώιμο στάδιο.

Παραβίαση εντολής γονικής μέριμνας: Θα δοθεί ευρύτερο φάσμα

αρμοδιοτήτων στα δικαστήρια προκειμένου να αντιμετωπίζουν όσους

παραβιάζουν εντολές γονικής μέριμνας.

Αποτυχία στην εκπλήρωση ευθυνών: Τα δικαστήρια θα μπορούν τώρα να

λαμβάνουν υπόψη τις φορές που οι γονείς αποτυγχάνουν να εκπληρώσουν

τις σημαντικές γονικές τους ευθύνες, όπως την πληρωμή διατροφής ή τη

μη εμφάνισή τους σε συνάντηση παράδοσης του παιδιού__

Διευκρίνιση ορισμού οικογενειακής βίας: Ο ισχύων ορισμός

«οικογενειακής βίας» (ο οποίος περιγράφεται στο ενημερωτικό δελτίο 10)

θα τροποποιηθεί για να περιλάβει την απαίτηση να αξιολογεί το δικαστήριο

αν είναι εύλογος κάποιος φόβος ή ανησυχία για βία. Το τι είναι «εύλογος» θα

αξιολογείται από την προοπτική του ατόμου που υποστηρίζει ότι φοβάται

ή ανησυχεί για βία. Αυτή η αλλαγή δεν σημαίνει ότι θεωρείται αποδεκτό ή

εύλογο οποιοδήποτε επίπεδο πραγματικής βίας.

Χρόνος με τους παππούδες και γιαγιάδες: Οι αλλαγές αναγνωρίζουν και

αποδέχονται τη σημασία που έχει το να ξοδεύουν τα παιδιά χρόνο με τους

παππούδες, τις γιαγιάδες και τους άλλους συγγενείς, με την προϋπόθεση

ότι αυτό δεν θέτει τα παιδιά σε κίνδυνο.

Επαγγελματική πιστοποίηση: Οι μεταρρυθμίσεις εξασφαλίζουν ότι

οι πελάτες μπορούν να προσδοκούν στη λήψη υπηρεσιών υψηλής

ποιότητας στο σύστημα οικογενειακού δικαίου, καθώς δημιουργείται ένα

σύστημα πιστοποίησης για ειδικούς επίλυσης οικογενειακών διαφορών

και οικογενειακούς συμβούλους.

Πότε τίθενται σε ισχύ οι αλλαγές;

Το νέο σύστημα οικογενειακού δικαίου δεν θα ισχύει για όσους έχουν

ήδη εντολές γονικής μέριμνας. Ισχύει για εντολές γονικής μέριμνας που

λαμβάνονται κατά την έναρξη ισχύος των αλλαγών του Νόμου ή μετά από

αυτή, η οποία, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι η 1η Ιουλίου 2006.

Αλλαγές που σχετίζονται με παραβιάσεις εντολών γονικής μέριμνας ισχύουν

για παραβιάσεις (ή ισχυριζόμενες παραβιάσεις) που συντελούνται κατά τη

διάρκεια ή μετά την έναρξη του νομοσχεδίου.

Οι αλλαγές στον νόμο εισάγουν σταδιακά την απαίτηση να παρευρίσκονται

οι γονείς σε συνεδρίες επίλυσης οικογενειακών διαφορών πριν στείλουν την

υπόθεση γονικής μέριμνας στο δικαστήριο. Αναμένεται ότι αυτή η απαίτηση

θα ισχύει για νέες υποθέσεις γονικής μέριμνας από την 1η Ιουλίου 2007, και

για όλες τις υποθέσεις γονικής μέριμνας από την 1η Ιουλίου 2008.

Μπορεί να αλλάξει μια ισχύουσα εντολή γονικής μέριμνας

για να περιλάβει τους νέους όρους;

Για να αλλάξει μια ισχύουσα εντολή γονικής μέριμνας, θα πρέπει να πείσετε το

δικαστήριο ότι έχει υπάρξει σημαντική αλλαγή στις περιστάσεις που καθιστά

μια τέτοια αλλαγή απαραίτητη. Η αλλαγή στον Νόμο περί οικογενειακού

δικαίου [Family Law Act] δεν θεωρείται από μόνη της σημαντική αλλαγή

των περιστάσεων.

Πού μπορώ να βρω περισσότερες πληροφορίες για

το νέο σύστημα οικογενειακού δικαίου;

Ψάξτε για τα ακόλουθα ενημερωτικά δελτία στη διεύθυνση

www.australia.gov.au/familyrelationships

1. Τα παιδιά μας έρχονται πρώτα

2. Αλλαγές στον Νόμο περί Οικογενειακού Δικαίου [Family

Law Act]

3. Πρόσθετες υπηρεσίες για τις οικογένειες

4. Συμβουλευτική τηλεφωνική γραμμή οικογενειακών

σχέσεων [Family Relationship Advice Line] και Online

(διαδικτυακές) οικογενειακές σχέσεις [Family Relationships

Online]

5. Κέντρα οικογενειακών σχέσεων [Family Relationship

Centres]

6. Τα οφέλη για τα παιδιά

7. Ο ρόλος των επαγγελματιών

8. Σχέδια γονικής μέριμνας

9. Υποχρεωτική επίλυση διαφορών

10. Αντιμετώπιση οικογενειακής βίας και παιδικής

κακοποίησης

11. Ο ρόλος των παππούδων και των γιαγιάδων

Τηλεφωνήστε στον αριθμό 1800 050 321 ή επισκεφτείτε

τη διεύθυνση www.australia.gov.au/familyrelationships

Αν δεν μιλάτε Αγγλικά καλά, καλέστε το 1800 050 321 και

ζητήστε να μιλήσετε με διερμηνέα.

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΥΟ

Εξουσιοδοτημένο από την Αυστραλιανή κυβέρνηση, Capital Hill, Canberra

«Να λειτουργήσουν τα Οικογενειακά Δικαστήρια»

«Να λειτουργήσουν τα Οικογενειακά Δικαστήρια»

Οι διαζευγμένοι γονείς (άνδρες και γυναίκες) κατατάσσονται στη χώρα μας στην κατηγορία των πιο κατατρεγμένων πολιτών, χωρίς να εισακούονται από τους αξιωματούχους. Κωδικοποιημένα, αναφέρω ότι πάσχουμε από: έλλειψη ενημέρωσης, κοινωνικής μέριμνας, νομικής στήριξης και καθοδήγησης, λειτουργίας Οικογενειακών Δικαστηρίων, αλλαγής της νομοθεσίας γύρω από το Οικογενειακό Δίκαιο, θέσπισης νέων νόμων που θα συμπεριλαμβάνουν όλες τις οικογενειακές δομές (μονογονεϊκών οικογενειών, επιμέλειας τέκνων, κ.λπ.), δημιουργίας ενός ταμείου τύπου Παρακαταθηκών και Δανείων σύμφωνα με το γαλλικό μοντέλο (το ταμείο καταβάλλει την επιδικασμένη διατροφή στον γονέα που έχει την επιμέλεια και ο καταβάλλων έχει να κάνει με το γαλλικό Δημόσιο)».

Ετσι αρχίζει η κουβέντα μας με τον κ. Ζήση Ναλμπάντη. Είναι πρόεδρος του «Συλλόγου Αρχηγών Μονογονεϊκών Οικογενειών» του νομού Εβρου που αριθμεί 100 μέλη. Από αυτούς οι 5 είναι άντρες -3 διαζευγμένοι, 2 χήροι- 3 είναι ανύπαντρες μητέρες και τα υπόλοιπα 92 μέλη είναι γυναίκες διαζευγμένες ή χήρες. Εργάζεται στις ιατρικές τεχνικές υπηρεσίες του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης. Δηλαδή είναι δημόσιος υπάλληλος και κατά τι περισσότερο ευνοούμενος από την ελληνική νομοθεσία σε σχέση με τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα ή τους ελεύθερους επαγγελματίες.

- Οι διαζευγμένοι συσπειρώνονται, συνδικαλίζονται και άρχισαν να διεκδικούν. Εχουν δίκιο;

«Ναι, σε πολλά. Χωρίς να τους δίνω άφεση αμαρτιών. Υπάρχουν και πολλοί που δεν πληρώνουν επιδικασμένες διατροφές για τα παιδιά τους. Αλλοι που εφαρμόζουν ένα σύστημα 3 προς 1».

- Δηλαδή;

«Αν δεν πληρώσει ένας διαζευγμένος τρεις διατροφές, αυτεπάγγελτα η υπόθεσή του πηγαίνει σε ακροαματική διαδικασία. Γίνεται διακανονισμός, πληρώνει επιτόπου τη μία διατροφή και μετά μια από τα ίδια. Αυτό έχει αποτέλεσμα μεγαλύτερες τριβές μεταξύ της μητέρας που της έχει επιδικαστεί η επιμέλεια των παιδιών και του διαζευγμένου πατέρα. Μπαίνει στη μέση ένα κράμα συναισθημάτων (αντιπαράθεσης, πάθους, μίσους, κ.λπ.). Ακραίες καταστάσεις διαδραματίζονται. Αρα, πιστεύω ότι πρέπει να αλλάξει ριζικά η νομοθεσία. Να αναμορφωθεί το Οικογενειακό Δίκαιο, τώρα που συζητείται η Αναθεώρηση του Συντάγματος, να μεριμνήσουν οι αρμόδιοι ώστε να αλλάξουν διατάξεις αυτού που αλληλοσυγκρούονται. Π.χ. στο άρθρο 4 παρ. 1 υπαγορεύεται ότι οι Ελληνες-Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Το άρθρο 21 αναφέρεται στην οικογένεια και τη μητρότητα, δεν αναφέρεται στην πατρότητα, ούτε στην περίπτωση της προστασίας των μονογονεϊκών οικογενειών (αρχηγών ανδρών ή γυναικών).

Εκτός νόμων και θεσμών, πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος που επιδικάζεται η επιμέλεια των τέκνων. Πρέπει να λειτουργήσουν επιτέλους τα Οικογενειακά Δικαστήρια. Είναι ντροπή οικογενειακές διενέξεις μεταξύ των γονέων να φτάνουν στο ακροατήριο των αστικών ή των ποινικών δικαστηρίων με τον τρόπο που έρχονται. Ολα αυτά τα φοβερά που ακούγονται στα δικαστήρια πληγώνουν τα παιδιά που πρέπει να επιλέξουν με ποιον θα πάνε ή ποιον θα ρίξουν. Είναι σκληρό. Διότι τα παιδιά έχουν ανάγκη και τους δύο γονείς.

Πιστεύω ότι τη μη λειτουργία των συγκεκριμένων δικαστηρίων την επιδιώκει ο νομικός κόσμος».

- Γιατί πιστεύετε κάτι τέτοιο;

«Διότι στην επαρχία το 60-70% των καθημερινών υποθέσεων που φτάνουν στα δικαστήρια αφορούν διαζύγια, διατροφές, κ.λπ. Για να εισπραχθεί μια διατροφή 200 ευρώ, απαιτούνται έξοδα 700-750 ευρώ. Τους δικηγόρους συμφέρει η κατάσταση αυτή.

Ερχομαι τώρα στον τρόπο καταβολής της διατροφής. Για μεν το Δημόσιο, τις ΔΕΚΟ, κ.λπ., υπάρχει νόμος η επιδικασμένη διατροφή να παρακρατείται από τη μισθοδοσία του πατέρα. Για τον ιδιωτικό τομέα η κ. Τσουμάνη (γενική γραμματέας Ισότητας) έκανε μια καλή προσπάθεια με τους παραγωγικούς φορείς (ΣΕΒ, κ.λπ., τον περασμένο Νοέμβριο) να ισχύσει το μέτρο εκτός του Δημοσίου, σε ιδιωτικούς υπαλλήλους και ελεύθερους επαγγελματίες. Καλή η πρόταση, αλλά δεν έχει ψηφιστεί ακόμα από τη Βουλή.

Το 2005 ως Σύλλογος ενημερώσαμε και τους 300 της Βουλής. Οσο το θέμα ήταν ζεστό, κάποιοι έκαναν ερωτήσεις, μετά... μας ξέχασαν».

- Μιλήσατε προηγουμένως για δυσλειτουργία των κοινωνικών υπηρεσιών. Θέλετε να γίνετε πιο σαφής;

«Επιθυμούμε τις κοινωνικές υπηρεσίες αρωγούς των διαζευγμένων και όχι εχθρούς. Επί παραδείγματι, τα σχόλια θα είναι δικά σας και των αναγνωστών:

Διαζευγμένος δεν κατέθετε τη διατροφή των δυο ανήλικων τέκνων του. Η υπόθεση έφτασε στην κοινωνική υπηρεσία. Εστάλη στο σπίτι της μητέρας -που είχε την επιμέλεια- κοινωνική λειτουργός για να διαπιστωθεί ο τρόπος διαβίωσης των παιδιών και της ίδιας.

Ξέρετε τι έκανε η κ. λειτουργός; Πήγε στο ξένο σπίτι και άνοιξε τις ντουλάπες. Διαπίστωσε ότι η μάνα είχε πολλά συνολάκια κρεμασμένα σε αυτές. Διαπίστωσε ότι το σπίτι ήταν καθαρό και ευπρεπές και εισηγήθηκε να μη δοθεί η διατροφή των 200 ευρώ! Μα τι ήθελε να έβλεπε, κανένα τσαντίρι;

Ο πόλεμος που ξέσπασε μεταξύ των διαζευγμένων με διαιτητές τα παιδιά και επιδιαιτητές την κοινωνική υπηρεσία ήταν απερίγραπτος.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/06/2006

Πρίγκιπες, μέσα στη βία και τη μοναξιά

Πρίγκιπες, μέσα στη βία και τη μοναξιά

13/01/2008

Πίσω από τη βιτρίνα της αφθονίας και των καταναλωτικών αγαθών, η κοινωνία επιφυλάσσει στα παιδιά της μια σκληρή πραγματικότητα
 

Των Λινας Γιανναρου — Ιφιγενειας Διαμαντη

«Τα πάντα για το παιδί», ένας άγραφος κανόνας στην ελληνική κοινωνία, που δοκιμάζεται σκληρά στην πράξη, οι εξαιρέσεις του είναι τόσες πολλές που διαψεύδουν αυτόν τον κανόνα. Έρευνες, μαρτυρίες, περιστατικά και καταγγελίες αναδεικνύουν την ωμή αλήθεια: η Ελλάδα πίσω από τη βιτρίνα επιφυλάσσει στα παιδιά της μια διαφορετική, πολύ πιο ζοφερή πραγματικότητα, τα περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου, υπολογίζεται ότι 10.000 παιδιά υφίστανται βαριά σωματική κακοποίηση από τους γονείς τους, ενώ χιλιάδες άλλα, ακόμη και μικρότερα των 12 ετών, εισέρχονται στον κόσμο των ναρκωτικών.

Τι και αν ο τζίρος της εγχώριας αγοράς παιχνιδιών από τα τέλη Νοεμβρίου έως το πρώτο δεκαήμερο του Ιανουαρίου, ξεπερνά τα 200 εκατ. ευρώ; Όπως χαρακτηριστικά τονίζει μιλώντας στην «Κ» η ψυχίατρος, επιστημονική υπεύθυνη του 18 ΑΝΩ κ. Κατερίνα Μάτσα, «ναι, γεμίζουμε τα παιδιά με καταναλωτικά αγαθά, αλλά όχι με επαφή, όχι με διάλογο, όχι με συναίσθημα». Τα παιδιά στην Ελλάδα «ζουν παιδικά χρόνια σφραγισμένα από βία και μεγάλη μοναξιά».

Οι ειδικοί τονίζουν ότι όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν το τεράστιο έλλειμμα της Πολιτείας στον τομέα της προστασίας των ανηλίκων. «Περιμένουμε πρώτα να ξεσπάσει το πρόβλημα και μετά να επέμβουμε», λέει στην «Κ» ο διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού κ. Γιώργος Νικολαΐδης.

«Η Πολιτεία βολεύεται με τη σκέψη ότι η παραδοσιακή ελληνική οικογένεια έχει τους κατάλληλους υποστηρικτικούς μηχανισμούς. Όμως, δυστυχώς, αυτά έχουν τελειώσει. Χρειάζεται άμεση δράση.»

Πρόνοια

Δραματική υστέρηση σε κάθε επίπεδο

Καταπέλτης ήταν η τελευταία απολογιστική έκθεση του Συνηγόρου του Παιδιού για την υποστήριξη που παρέχει το κράτος στα παιδιά και τις οικογένειές τους: «Η πρόνοια και η παιδική προστασία στην Ελλάδα υστερούν δραματικά και δεν επιτυγχάνουν να καλύψουν τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες», είναι η διαπίστωση της Ανεξάρτητης Αρχής. Ειδικότερα, όπως επισημαίνει ο Συνήγορος:

- Οι ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες δεν είναι κατάλληλα στελεχωμένες ούτε ειδικευμένες στην αντιμετώπιση σοβαρών οικογενειακών προβλημάτων. Οι υπηρεσίες των Νομαρχιών είναι επιφορτισμένες με ποικίλες αρμοδιότητες και δεν επαρκούν για ενέργειες υποστήριξης των παιδιών και των οικογενειών τους. Ανενεργές είναι επί της ουσίας και οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, λόγω έλλειψης πόρων.

- Οι εισαγγελίες ανηλίκων έχουν μεγάλο φόρτο εργασίας και δεν πλαισιώνονται από κοινωνικές υπηρεσίες παρ’ όλο που αυτό προβλέπεται από το νόμο!

- Τα δημόσια ιδρύματα παιδικής προστασίας είναι υποστελεχωμένα και δεν υπάγονται σε σύστημα προδιαγραφών και πιστοποίησης, ενώ οι μονάδες των οργανώσεων και της Εκκλησίας δεν έχουν πιστοποιηθεί και δεν ελέγχονται από κανέναν!

- Η εκπαίδευση και εποπτεία των στελεχών που εργάζονται στις δομές πρόνοιας υστερεί δραματικά, ειδικά μάλιστα στο πεδίο σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού.

- Παρ’ όλο που ο νόμος 2447/96 προβλέπει τη λειτουργία τους, δεν υπάρχουν σήμερα οικογενειακά δικαστήρια, δηλαδή με δικαστές που ασχολούνται αποκλειστικά με οικογενειακές υποθέσεις και διαθέτουν ειδική κατάρτιση στην προσέγγιση του παιδιού.

- Σοβαρότατες είναι οι ελλείψεις ως προς τις υπηρεσίες διερεύνησης και διάγνωσης της κακοποίησης, ενώ δεν υπάρχει εθνικό κέντρο και σύστημα για την αναγνώριση και παρακολούθηση της παιδικής κακοποίησης στην Ελλάδα.

- Στα αστυνομικά τμήματα εφαρμόζεται ακόμη συχνά η άσκηση σωματικής βίας σε βάρος ανήλικων παραβατών του νόμου.

Κακοποίηση

Γονείς, οι συνήθεις ύποπτοι

Κορυφή του παγόβουνου αποτελούν οι υποθέσεις κακοποίησης ανηλίκων που βλέπουν το φως της δημοσιότητας και καταγράφονται (;) από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 10.000 παιδιά υφίστανται βαριά σωματική κακοποίηση (περίπου 2% του παιδικού πληθυσμού!), ενώ θύματα σεξουαλικής κακοποίησης –στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων από τους γονείς τους– πέφτουν το 17-18% των κοριτσιών και το 7-8% των αγοριών! Την ίδια ώρα, έρευνες δείχνουν ότι τα 2/3 των Ελλήνων γονέων εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το ξύλο, όντως βγήκε από τον Παράδεισο.

Οπως λέει στην «Κ», ο ψυχίατρος και διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού κ. Γιώργος Νικολαΐδης, εκτός του ότι η βαριά σωματική βία μπορεί να προκαλέσει σωματικές βλάβες σε ένα παιδί, όπως αναπηρίες ή ακόμα και θανάτους (αυξάνονται ολοένα τα κρούσματα του λεγόμενου «συνδρόμου του ταρακουνημένου βρέφους», το οποίο συνοδεύεται από υψηλή θνησιμότητα), η κακοποίηση αυτή αποτελεί «κληρονομιά» για την υπόλοιπη ζωή του. «Συχνά έχουμε αναπαραγωγή του προτύπου βίας, είτε με παραβατική συμπεριφορά είτε με εμπλοκή σε πράξεις βίας, ενώ σύνηθες στα κορίτσια που έχουν υποστεί κακοποίηση είναι η κατάχρηση αλκοόλ, η ανάπτυξη αγχωδών διαταραχών κ.ο.κ.». Ανάλογες είναι οι επιπτώσεις μιας παιδικής ηλικίας «στιγματισμένης» από σεξουαλική κακοποίηση: από ανάπτυξη συναισθηματικών και αγχωδών διαταραχών, διαταραχές πρόσληψης τροφής, αυτοκτονικές συμπεριφορές κ.ά.

Χρήση ουσιών

Αρχίζει πριν καν γίνουν 12!

Ολο και πιο νωρίς, όλο και πιο πολλά. Αυτό είναι το σήμα κινδύνου που τα τελευταία χρόνια εκπέμπουν εκείνοι που ασχολούνται με τη μάστιγα των ναρκωτικών – μα φαίνεται ότι τα αυτιά της Πολιτείας είναι κλειστά. Οπως λέει εμφαντικά στην «Κ» η επιστημονική υπεύθυνη του «18 Ανω» κ. Κατερίνα Μάτσα, όλο και πιο πολλά παιδιά στην Ελλάδα στρέφονται στις ουσίες – και η λέξη «παιδιά» είναι κυριολεκτική. Η ηλικία έναρξης της χρήσης παράνομων ουσιών έχει «πέσει» κάτω από τα 12 χρόνια, γεγονός που έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στη μετέπειτα πορεία της κατάχρησης. Τα παιδιά ξεκινούν πιο νωρίς την παράλληλη χρήση ουσιών και, άρα, καταλήγουν ακόμα πιο νωρίς στην ηρωίνη. Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω από το 1/3 όσων προσέγγισαν τα προγράμματα του ΚΕΘΕΑ την τελευταία επταετία είχαν αρχίσει τη χρήση πριν από τα 15 τους χρόνια. Ένας στους δέκα εφήβους ηλικίας 14 έως 17 ετών –σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής– έχει κάνει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του χρήση κάποιας παράνομης εξαρτησιογόνου ουσίας.

«Όλα αυτά δείχνουν ότι τα παιδιά έχουν τραυματιστεί ψυχικά σε πολύ μικρή ηλικία», λέει η κ. Μάτσα. «Και τα τραύματα αυτά οφείλονται κυρίως στην ψυχολογική, σωματική, ακόμα και σεξουαλική κακοποίηση μέσα στην οικογένεια. Τα παιδιά σήμερα δυσκολεύονται να λειτουργήσουν, να εκφραστούν. Είναι μοναχικά, δεν πιστεύουν στον εαυτό τους, έχουν πολύ θυμό. Ζουν παιδικά χρόνια σφραγισμένα από πάρα πολλή βία και πάρα πολύ μεγάλη μοναξιά. Τα γεμίζουμε καταναλωτικά αγαθά, αλλά όχι με επαφή, όχι με διάλογο, όχι με συναίσθημα».

Η καταφυγή στις ουσίες είναι, στην πράξη, ένα παιχνίδι ρώσικης ρουλέτας, εξηγεί η ίδια. «Θα παίξουν, ενώ ξέρουν πού θα καταλήξει. Αλλά δεν τους κάνει ο κόσμος που ζουν – και με κάτι πρέπει να γεμίσουν το κεφάλι τους».

Ως ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηρίζουν οι ειδικοί το φαινόμενο παιδιά να χρησιμοποιούνται από τα κυκλώματα ως «βαποράκια». Μόλις πρόσφατα, αστυνομικοί εντόπισαν στην περιοχή της Ακρόπολης αγόρι, ηλικίας 15 ετών, το οποίο είχε «στρατολογηθεί» από εμπόρους, με στόχο τη διακίνηση μεγάλων ποσοτήτων ηρωίνης στα στέκια του κέντρου. Το δικαστικό έτος 2005-2006, καταδικάστηκαν για υπόθεση ναρκωτικών στο Δικαστήριο Ανηλίκων Αθηνών 35 ανήλικοι, 29 από τους οποίους ήταν ελληνικής εθνικότητας.

Τηλεόραση

Μια... ηλεκτρονική καταιγίδα

«Το σημαντικότερο πράγμα που έχουμε μάθει όσον αφορά τα παιδιά, είναι ποτέ μα ποτέ να μην τα αφήνουμε μόνα μπροστά στην τηλεόραση. Ή καλύτερα να μη βάλουμε καθόλου το χαζοκούτι σπίτι μας. Σαπίζει τις αισθήσεις και το μυαλό, σκοτώνει τη φαντασία, ανακατώνει το μυαλό, κάνει το παιδί τόσο νωθρό και τυφλό. Δεν μπορεί πια να καταλάβει ένα παραμύθι. Το μυαλό του γίνεται μαλακό σαν τυρί, η σκέψη του σκουριάζει και παγώνει. Δεν μπορεί πια να σκεφτεί. Μόνο βλέπει». Τα παραπάνω είναι στίχοι από το τραγούδι «Mike TeaVee» (Μάικ ο τηλεορασάκιας) που ακούγεται στην ταινία «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο της σοκολάτας» και περιγράφουν εύγλωττα –και μελωδικά– τις βλαβερές επιδράσεις της τηλεόρασης στα παιδιά. Στην ταινία, ο ήρωας στον οποίο αναφέρεται, βρίσκεται διαρκώς μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης, την οποία χρησιμοποιεί και για να παίζει βίντεο γκέιμ. Εχει μεγαλώσει μπροστά της, δεν έχει παίξει ποτέ έξω σαν παιδί και ο ίδιος ο πατέρας του πολλές φορές δεν καταλαβαίνει τι λέει.

Η τηλεόραση είναι μία από τις πολλές οθόνες με τις οποίες εξοικειώνεται από μικρή ηλικία το παιδί. Στην Ελλάδα, τα παιδιά παρακολουθούν κατά μέσον όρο ημερησίως περίπου 2 ώρες και 45΄, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της AGB για τις ηλικίες μεταξύ 4 και 14 ετών. Η άλλη οθόνη είναι του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Αν και το δεύτερο κρίνεται απαραίτητο για την ολοκληρωμένη γνώση του σημερινού παιδιού, όταν γίνεται χωρίς μέτρο, βλάπτει, ειδικά όταν αφορά τα βίντεο γκέιμ. Η υπερβολική έκθεση ενδέχεται να αποδειχθεί επιβλαβής για την υγεία του. Στην Ελλάδα, περισσότερα από 100 παιδιά κάθε χρόνο εκδηλώνουν φωτοευαίσθητη επιληψία που οφείλεται στις έντονες εναλλαγές φωτεινότητας, χρωμάτων και σχημάτων στην οθόνη της τηλεόρασης, σύμφωνα με στοιχεία του Εργαστηρίου Νευρολογικής Κλινικής του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία». Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2006 καταγράφηκαν περισσότερα από 85 περιστατικά παιδιών με πρόβλημα φωτοευαισθησίας και 24 περιπτώσεις που οφείλονταν στα βίντεο γκέιμ.

Ψυχολόγοι

Ελλειμμα στα σχολεία

Σύμφωνα με έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, το 20% των μαθητών εμφανίζει μαθησιακές και ψυχοκοινωνικές προσαρμοστικές δυσκολίες. Ωστόσο, στα ελληνικά σχολεία δεν υπάρχουν ψυχολόγοι (με εξαίρεση κάποια ιδιωτικά εκπαιδευτήρια), με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του προβλήματος. Παράλληλα, στη χώρα λειτουργούν μόλις 15 Συμβουλευτικοί Σταθμοί Νέων, ενώ από πέρυσι εκκρεμεί σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την ίδρυση άλλων 45. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου, δρ. Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Νικόλαο Μάντη, αντί της τοποθέτησης ψυχολόγων στα σχολεία, προτείνεται η θεσμοθέτηση της Ομάδας Σχολικής Κοινοτικής Ψυχολογίας, που θα κινείται σε επίπεδο Νομαρχίας ή ευρύτερης Περιφέρειας και θα λειτουργεί για κάθε σχολική μονάδα της αρμοδιότητάς της. Και αυτό, καθώς «με βάση την εμπειρία και τα δεδομένα της Οργανωτικής Ψυχολογίας, υπάρχει ο κίνδυνος, ο ψυχολόγος να αφομοιωθεί από τις σχολικές δομές και να μην μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις δυσλειτουργίες της σχολικής μονάδας και τα προβλήματα των μαθητών», όπως σημειώνει ο ίδιος στo βιβλίο Σχολική Κοινοτική Ψυχολογία - Ο θεσμός, η αντιμετώπιση των προβλημάτων ένταξης, προσαρμογής και απόδοσης στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο.

Μαθητική διαρροή

Σταματούν για να δουλέψουν

Υψηλή παραμένει στη χώρα μας η μαθητική διαρροή πριν από την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Εκτιμάται ότι το 7-8% των μαθητών εγκαταλείπουν το σχολείο πριν ακόμα τελειώσουν το Γυμνάσιο, ενώ σύμφωνα με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το 14% των παιδιών 13 έως 18 ετών δεν πηγαίνουν στο σχολείο.

Τα υψηλότερα ποσοστά μαθητικής διαρροής εμφανίζονται στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, καθώς και στην Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου, όπου πολλά παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για να εργαστούν στις οικογενειακές επιχειρήσεις. Οι ανήλικοι εργαζόμενοι στη χώρα μας υπολογίζονται από 100.000 έως 150.000. Ωστόσο, στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται τα παιδιά που εργάζονται απογεύματα, Σαββατοκύριακα ή στις διακοπές τους, πέραν της πρωινής φοίτησης στο σχολείο.

Πάντως, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Παιδιού, σε μεγάλο βαθμό, τα υψηλά ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου οφείλονται στη μη εφαρμογή του νόμου για την αξιολόγηση ειδικών κατηγοριών μαθητών (π.χ. με ελαφριά νοητική στέρηση, αναπτυξιακές διαταραχές κ.λπ.).

Βία

Θύματα και θύτες στα σχολεία

Στα αγγλικά είναι γνωστό με τον όρο «bullying». Εκφοβίζω, καταπιέζω, τυραννώ, καταδυναστεύω είναι μερικοί από τους όρους με τους οποίους αποδίδεται το φαινόμενο στα ελληνικά. Αποδέκτες - θύματα, τα παιδιά που η σωματική τους διάπλαση δίνει πλεονέκτημα στους συμμαθητές που θα ασκήσουν την ενδοσχολική βία, τα παιδιά χαμηλών τόνων, οι «καλοί» μαθητές, παιδιά με ιδιαιτερότητες.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ), το 22,5% των μαθητών έχουν υποστεί κάποιας μορφής λεκτικού, σωματικού, σεξουαλικού (σχόλια, χειρονομίες), εκφοβισμού και βίας, με συχνότητα δύο με τρεις φορές τον μήνα, ενώ το 10% έχουν ασκήσει κάποιας μορφής εκφοβισμό σε συμμαθητές τους. Η ελλιπής επικοινωνία μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών επιτείνει το φαινόμενο.

Διαφημίσεις

Απαγόρευση χωρίς πρακτικό αντίκρυσμα

Τι κι αν δεν μπορούν ακόμα να... διαβάσουν και να γράψουν; Τα παιδιά, ήδη από την προσχολική τους ηλικία, αντιμετωπίζονται από τη βιομηχανία ως κανονικοί καταναλωτές, με κρίση, συνείδηση και, κυρίως, αγοραστική δύναμη.

Σύμφωνα με έρευνες, ένα παιδί που παρακολουθεί δύο ώρες την ημέρα τηλεόραση, εκτίθεται σε περισσότερες από 30.000 διαφημίσεις τον χρόνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2006 στην Ελλάδα, οι παιχνιδοπαραγωγοί δαπάνησαν συνολικά 10,7 εκατομμύρια ευρώ για διαφήμιση, το 1/3 εκ των οποίων την περίοδο των Χριστουγέννων!

Δεν χρειάζεται κανείς να είναι ειδικός (κάθε γονιός μπορεί να το επιβεβαιώσει) για να συμπεράνει ότι η ισχύουσα απαγόρευση προβολής τηλεοπτικών διαφημιστικών μηνυμάτων από τις 7 π.μ. έως τις 10 μ.μ., δεν έχει κανένα πρακτικό αντίκρισμα. Ούτως ή άλλως, κάθε Χριστούγεννα και Πάσχα το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης επιβάλλει πρόστιμα για υπερβάσεις χρονικών ορίων.

Ελεύθερος χρόνος

Το φροντιστήριο αρχίζει στο Δημοτικό

Σχολείο, σπίτι, φροντιστήριο –ναι, φροντιστήριο ακόμη και από το Δημοτικό–, ξένες γλώσσες για τη συντριπτική πλειονότητα των παιδιών (96,5% σύμφωνα με έρευνες), εκμάθηση ηλεκτρονικού υπολογιστή, μπαλέτο, κολύμβηση, πιάνο, χορός. Ατελείωτος ο κατάλογος με τις δραστηριότητες που γεμίζουν το πρόγραμμα των παιδιών, πολλές εκ των οποίων δεν αποτελούν καν δική τους επιλογή. Ο ελεύθερος χρόνος για παιχνίδι περιορίζεται δραματικά, η ξεγνοιασιά και η ανεμελιά ξεθωριάζουν. Σύμφωνα με έρευνες, το 8% των παιδιών δηλώνει ότι δεν έχει καθόλου ελεύθερο χρόνο για να παίξει, ενώ το 70% των μαθητών Δημοτικού δήλωσαν ότι καθημερινά έχουν στη διάθεσή τους από μισή μέχρι λίγες ώρες ελεύθερες δραστηριοτήτων, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών σε σχολεία της Αθήνας.

Η «νέα» μοναξιά των παιδιών

H «γκρίζα» πραγματικότητα πίσω από την καταναλωτική αφθονία

Πίσω από τη βιτρίνα της αφθονίας υπάρχει μια γκρίζα πραγματικότητα, που έρχεται στο φως κάθε φορά που ένα παιδί πέφτει θύμα ωμής βίας, τότε που ανακλαστικά η κοινωνία μας δηλώνει συγκλονισμένη. Ομως, «μην εκπλήσσεσθε, οι έρευνες κομίζουν αδιάψευστα στοιχεία, αυτά που μαθαίνετε είναι η κορυφή του παγόβουνου», τονίζουν στην «Κ» ειδικοί επιστήμονες αναφερόμενοι σε όσα βιώνουν ανήλικοι, είτε είναι παιδιά «προνομιούχων» οικογενειών είτε όχι. Απόρροια ερευνών τα παρακάτω:

Το 18% των κοριτσιών και το 8% των αγοριών έπεσαν θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής κακοποίησης.

Ένας στους δέκα εφήβους έκανε τουλάχιστον μια φορά χρήση παράνομης εξαρτησιογόνου ουσίας.

Το 22,5% των μαθητών έχουν υποστεί από συμμαθητές κάποιας μορφής βία.

Περί το 8% των μαθητών εγκαταλείπουν τα θρανία προτού ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση, ενώ από 100.000 - 150.000 υπολογίζονται οι ανήλικοι που εργάζονται «συστηματικά».

Από την άλλη, «ναι γεμίζουμε τα παιδιά με καταναλωτικά αγαθά, αλλά λείπει η επαφή, ο διάλογος, μεγάλη η μοναξιά», υπογραμμίζει η ψυχίατρος κ. Κατερίνα Μάτσα, δίνοντας το στίγμα ενός παράλληλου προβλήματος.

Η έλλειψη ελεύθερου χρόνου στραγγίζει την παιδική ανεμελιά, ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών δηλώνει ότι δεν έχει καθόλου ελεύθερο χρόνο ή ελάχιστο για παιχνίδι με φίλους. «Επικοινωνιακό αποκούμπι» αποτελεί για μεγάλη μερίδα μαθητών η τηλεόραση, αφού και στο οικογενειακό περιβάλλον οι κουβέντες είναι μετρημένες.

Η Πολιτεία βολεύεται με τη σκέψη ότι έχει μηχανισμούς υποστήριξης υπέρ ανηλίκων, πλανάται όμως, συνοψίζει στην «Κ» ο διευθυντής του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού κ. Γιώργος Νικολαΐδης. Χρειάζεται άμεση δράση όλων, καταλήγει.

Το «Οικογενειακό Δικαστήριο» μια ρηξικέλευθη μεταρρύθμιση

Το «Οικογενειακό Δικαστήριο» μια ρηξικέλευθη

 μεταρρύθμιση
Νικόλαος Κλαμαρής Σάββατο 14 Μαρτίου 2009

1. Ιδιαιτέρως εντυπωσιακή ήταν από το 1975 και μετά η μεταρρύθμιση του Οικογενειακού Δικαίου. Όπως μάλιστα είχε τονίσει ο αείμνηστος καθηγητής Γεώργιος Κουμάντος αναφορικά με τον Νόμο 1329/1983 «οι καινούργιες διατάξεις για το Οικογενειακό Δίκαιο διατυπώθηκαν και ψηφίστηκαν με την ελπίδα ότι ανοίγουν μια νέα περίοδο στη νομική ρύθμιση της οικογένειας στον τόπο μας, μια περίοδο ισότητας και ελευθερίας που θα οδηγήσει σε οικογενειακές σχέσεις πιο αρμονικές, πιο συντροφικές, τελικά πιο ευτυχισμένες. Η ερμηνευτική επεξεργασία και η πρακτική εφαρμογή των καινούργιων αυτών διατάξεων θα πρέπει να μη διαψεύσουν αυτήν την ελπίδα». Η ίδια ελπίδα συνοδεύει και τους μεταγενέστερους νόμους για το οικογενειακό δίκαιο (Ν. 2447/1996 και Ν. 3719/2008 «Μεταρρυθμίσεις για την οικογένεια και το παιδί, την κοινωνία και άλλες διατάξεις», ισχύς από 27.11.2008).

2. Για να επιτευχθεί αυτή η ελπίδα και η ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων θα πρέπει να υπάρχουν και ειδικευμένα δικαιοδοτικά όργανα, δηλαδή ένα πραγματικό «Οικογενειακό Δικαστήριο».

3. Κατά κυριολεξία οικογενειακά δικαστήρια δεν υπάρχουν στην Ελλάδα. Ο τίτλος «Τμήμα Οικογενειακού Δικαίου» (Πρωτοδικείο Αθηνών) δεν ακριβολογεί (με βάση τα γνωρίσματα ενός «Οικογενειακού Δικαστηρίου», όπως προτείνεται να ιδρυθεί).

4. Ο Ν. 2447/1996 (άρθρο 48) ήταν ένα σοβαρό βήμα. Στα «Ειδικά Τμήματα για την εκδίκαση όλων των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου» υπάγεται αποκλειστικά η εκδίκαση αυτών των υποθέσεων. Καθιερώνεται δηλαδή η «ειδική υλική αρμοδιότητα» του τμήματος αυτού για την εκδίκαση των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου. Η προσπάθεια όμως έμεινε ημιτελής.

5. Το «Οικογενειακό Δικαστήριο» είχε συζητηθεί στο 7ο Διεθνές Συνέδριο Δικονομικού Δικαίου (Wrzburg Γερμανίας, 1983). «Οικογενειακά Δικαστήρια» (χωρίς ενιαία μορφή ως προς την αρμοδιότητα και συγκρότησή τους) λειτουργούν σε Αυστραλία, Ιαπωνία, Γερμανία, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Νότιο Κορέα και Μεξικό.

5.1. Το «Οικογενειακό Δικαστήριο» Αυστραλίας (1975) είναι αρμόδιο για διαζύγια κ.λπ. Πρωτοβάθμια η υπόθεση εκδικάζεται από έναν δικαστή (η απόφαση προσβάλλεται με ένδικο μέσο στο τριμελές τμήμα του «Οικογενειακού Δικαστηρίου»). Για να τοποθετηθεί κάποιος ως δικαστής στο δικαστήριο αυτό, θα πρέπει να είναι επί πενταετία δικηγόρος και κατάλληλος (από πλευράς μορφώσεως, πείρας και προσωπικότητας) για να εκδικάζει υποθέσεις οικογενειακού δικαίου. Τους δικαστές επικουρούν επιστημονικοί συνεργάτες (ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί).

5.2. Το «Οικογενειακό Δικαστήριο» Ιαπωνίας (1949) δεν έχει αρμοδιότητα για όλες τις υποθέσεις του οικογενειακού δικαίου, αλλά μόνο για μια κατηγορία αυτών (εκείνες που σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο υπάγονται στην εκούσια δικαιοδοσία, π.χ. θέση σε δικαστική συμπαράσταση, υιοθεσία κ.λπ.). Είναι αρμόδιο για να επιλύσει συμβιβαστικά κάθε υπόθεση οικογενειακού δικαίου ή όταν δεν υπάρχει αντιδικία μεταξύ των διαδίκων. Τους δικαστές επικουρεί επιτελείο ειδικών συνεργατών (ιατροί, ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι και οικονομολόγοι που μετεκπαιδεύονται σε μια ειδική σχολή). Οι δικαστές δεν έχουν κάποια προηγούμενη επιστημονική ειδίκευση στο οικογενειακό δίκαιο.

5.3. Στη Γερμανία δημιουργήθηκε (1976) «Οικογενειακό Δικαστήριο» ως τμήμα των Ειρηνοδικείων. Ο γερμανός νομοθέτης επέλεξε το λεγόμενο «μικρό οικογενειακό δικαστήριο» (μικρό από πλευράς ευρύτητας της αρμοδιότητάς του) και έτσι δεν υπήγαγε στο δικαστήριο αυτό όλες τις υποθέσεις οικογενειακού δικαίου. Έχει συζητηθεί όμως η μελλοντική ίδρυση του «μεγάλου Οικογενειακού Δικαστηρίου». Οι δικαστές δεν απαιτείται να έχουν επιστημονική ειδίκευση στο οικογενειακό δίκαιο. Γίνονται όμως ειδικά σεμινάρια για τη συχνή μετεκπαίδευσή τους.

5.4. Η πρωτοπορία για το «Οικογενειακό Δικαστήριο» ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Πρόδρομος του «Οικογενειακού Δικαστηρίου» ήταν το δικαστήριο ανηλίκων στο Chicago (1899) που οδήγησε στα «Οικογενειακά Δικαστήρια» («Family Courts») των ΗΠΑ. Τη μεγαλύτερη φήμη απέκτησε το «Οικογενειακό Δικαστήριο» της πόλεως Τoledo, της περιοχής Lucas County, της Πολιτείας Οhio, στο οποίο υπηρετούσε ο δικαστής Ρ. W. Αlexander, που θεωρείται πρωτοπόρος των «Οικογενειακών Δικαστηρίων». Για την επικουρία των δικαστών λειτουργεί επιτελείο από πεπειραμένους κοινωνιολόγους, παιδαγωγούς, συμβούλους γάμου, ψυχολόγους και ψυχιάτρους. Οι ίδιοι οι δικαστές δεν απαιτείται όμως να έχουν δίπλωμα (μεταπτυχιακό ή ακόμη και διδακτορικό), που να πιστοποιεί κάποια επιστημονική τους ειδίκευση στο οικογενειακό δίκαιο.

6. Την κοινωνική αφορμή της δημιουργίας ενός «Οικογενειακού Δικαστηρίου» αποτέλεσαν οι μεγάλες αλλαγές που σημειώθηκαν στη δομή της οικογένειας και στις σχέσεις των μελών αυτής μεταξύ τους από τον 20ό αιώνα.

7. Η ίδρυση ειδικών «Οικογενειακών Δικαστηρίων» ή «Τμημάτων Οικογενειακού Δικαίου» στο πλαίσιο των πολιτικών δικαστηρίων επιβάλλεται για λόγους ορθολογικούς, δικαιοπολιτικούς και συνταγματικούς. Η προστασία και η μέριμνα πρέπει να περιλαμβάνει και το στάδιο εκείνο, όπου ο γάμος και τα προβλήματα του γάμου, τα προβλήματα της μητρότητας και των παιδιών απασχολούν τα δικαστήρια, γιατί από την ποιότητα, αποτελεσματικότητα και κατεύθυνση της δικαστικής προστασίας εξαρτάται αν θα προστατευθούν ή δεν θα προστατευθούν η οικογένεια, ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία.

8. Συνιστάται η στελέχωση των δικαστηρίων αυτών με δικαστές ειδικευμένους σε θέματα οικογενειακού δικαίου. Μελλοντικά η ειδίκευση θα πρέπει να αποδεικνύεται με τίτλο τουλάχιστον μεταπτυχιακών σπουδών. Κρίνεται απαραίτητο να οργανώνονται σεμινάρια (στα οποία θα διδάσκουν νομικοί καθηγητές πανεπιστημίων, ανώτεροι και ανώτατοι δικαστές, ψυχολόγοι, παιδαγωγοί, σύμβουλοι γάμου, κοινωνικοί λειτουργοί, κοινωνιολόγοι) για την αντίστοιχη μετεκπαίδευση των δικαστών. Σκόπιμο είναι να υπάρχει συνεργασία της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών με τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών στα γνωστικά αντικείμενα του Οικογενειακού Δικαίου και της Πολιτικής Δικονομίας των Νομικών Σχολών Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Θράκης.

9. Τα «Οικογενειακά Δικαστήρια» ή τα «Τμήματα Οικογενειακού Δικαίου» θα πρέπει να στελεχωθούν και με επιτελείο (από ψυχολόγους, συμβούλους γάμου, ιατρούς, παιδαγωγούς και κοινωνιολόγους), που θα επικουρεί τους δικαστές και θα είναι ενταγμένο στο δικαστήριο, ώστε να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητά του και η συνεχής διαλεκτική του σχέση με τους δικαστικούς λειτουργούς, στους οποίους βέβαια θα υπόκειται.

10. Ο ρόλος του «Οικογενειακού Δικαστηρίου» θα πρέπει να μην περιορίζεται στην έκδοση των αποφάσεων, αλλά να επεκτείνεται και στην παρακολούθηση και εποπτεία της εκτελέσεως αυτών.

11. Η ίδρυση του «Οικογενειακού Δικαστηρίου» είναι σοβαρότατο ζήτημα νομοθετικής και κοινωνικής πολιτικής. Η συζήτηση για την ίδρυση και στην Ελλάδα ενός πραγματικού «Οικογενειακού Δικαστηρίου» τροφοδοτήθηκε ιδιαιτέρως και εκ του λόγου ότι το Οικογενειακό Δίκαιο υπέστη ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις, πρόσφατα μάλιστα, με το «σύμφωνο συμβιώσεως».

12. Ένα πραγματικό «Οικογενειακό Δικαστήριο» συνιστά ρηξικέλευθη μεταρρύθμιση, που ασφαλώς δεν πραγματώνεται από τη μία μέρα στην άλλη και προϋποθέτει σοβαρή μελέτη. Η ίδρυση ενός πραγματικού «Οικογενειακού Δικαστηρίου» αποτελεί ανάγκη- και υποχρέωση της πολιτείας- και όχι πολυτέλεια. Άλλωστε υπάρχει ήδη η ρύθμιση του άρθρου 48 Ν. 2447/1996 (και οι σχετικές εμπειρίες), ενώ έχουν ήδη ιδρυθεί τέτοιου είδους ειδικά δικαστικά τμήματα για «ναυτικές διαφορές» και για «υποθέσεις πνευματικής ιδιοκτησίας». Βέβαια «δει δη χρημάτων», αλλά και σοβαρής προετοιμασίας, ώστε δεν είναι δυνατή η διαμιάς ίδρυση ενός πραγματικού «Οικογενειακού Δικαστηρίου». Μπορούν όμως να αρχίσουν να γίνονται από τώρα ορισμένα αποφασιστικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, και με αυτή την προοπτική και ελπίδα γράφτηκαν οι παραπάνω σκέψεις, παρατηρήσεις, θέσεις και προτάσεις.

Ο κ. Ν. Κ. Κλαμαρής είναι καθηγητής της Πολιτικής Δικονομίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, νομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού

Δημιουργείται και στη Ρόδο «Οικογενειακό Δικαστήριο»

Δημιουργείται και στη Ρόδο «Οικογενειακό Δικαστήριο»

Εν αναμονή της καθαρογραφής της αποφάσεως της Ολομέλειας των Δικαστών του Πρωτοδικείου Ρόδου και της σχετικής εισηγήσεως του Προέδρου Πρωτοδικών Ρόδου κ Πέτρου Πρέκα για τη δημιουργία ειδικού τμήματος οικογενειακού δικαστή (στο Πρωτοδικείο Ρόδου) ο οποίος και θα αναλαμβάνει πλέον αποκλειστικά υποθέσεις που θα αφορούν διαζύγια, διατροφές, επιμέλεια ανηλίκων και αποκτήματα τελεί ο δικηγορικός κόσμος.
Η εισήγηση του κ Πρέκα στην ουσία θα είναι η εναρμόνιση του Πρωτοδικείου Ρόδου με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 48 του Ν. 2447/1996 που είχε τις σχετικές προβλέψεις.
Η απόφαση της Ολομέλειας θα υποβληθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και αφού εξασφαλιστεί η τροποποίηση του κανονισμού της λειτουργίας του Πρωτοδικείου της Ρόδου και υπάρξει σχετική δημοσίευση στην εφημερίδα της κυβερνήσεως το τμήμα θα ξεκινήσει τη λειτουργία του.
Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένα ότι η εκδίκαση όλων των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου γίνεται υποχρεωτικά, σε όλα τα πολιτικά δικαστήρια της ουσίας, από ειδικό τμήμα, το οποίο έχει αποκλειστικά αυτή την αρμοδιότητα.
Στο τμήμα αυτό, το οποίο συγκροτείται σε κάθε δικαστήριο με τη διαδικασία που προβλέπεται από το νόμο για τη συγκρότηση των τμημάτων των δικαστηρίων εν γένει, τοποθετούνται τακτικοί δικαστές με εξειδίκευση στα θέματα του οικογενειακού δικαίου και της προστασίας των ανηλίκων.
Στα πρωτοδικεία οι δικαστές αυτοί πρέπει να έχουν προϋπηρεσία στο βαθμό του πρωτοδίκη τουλάχιστον πέντε ετών. Η θητεία στο ειδικό αυτό τμήμα είναι διετής, με δυνατότητα ανανέωσής της ύστερα από αίτηση των ίδιων των δικαστών που υπηρετούν σ' αυτό.
Είναι αυτονόητο, ότι θα πρέπει να έχουν εξειδίκευση και σε θέματα προστασίας των πασχόντων (προβληματικών) ενηλίκων που έχουν ανάγκη να υποβληθούν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης ή να εισαχθούν σε μονάδα ψυχικής υγείας, αφού και τα θέματα αυτά ανήκουν στην ευρύτερη ύλη του οικογενειακού δικαίου.
Ο Ν. 2447/1996 (άρθρο 48) ήταν ένα σοβαρό βήμα για τη δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων.
Στα «Ειδικά Τμήματα για την εκδίκαση όλων των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου» υπάγεται αποκλειστικά η εκδίκαση αυτών των υποθέσεων. Καθιερώνεται δηλαδή η «ειδική υλική αρμοδιότητα» του τμήματος αυτού για την εκδίκαση των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου. Η προσπάθεια όμως έμεινε ημιτελής.
Η ίδρυση ειδικών «Οικογενειακών Δικαστηρίων» ή «Τμημάτων Οικογενειακού Δικαίου» στο πλαίσιο των πολιτικών δικαστηρίων επιβάλλεται για λόγους ορθολογικούς, δικαιοπολιτικούς και συνταγματικούς.
Η προστασία και η μέριμνα πρέπει να περιλαμβάνει και το στάδιο εκείνο, όπου ο γάμος και τα προβλήματα του γάμου, τα προβλήματα της μητρότητας και των παιδιών απασχολούν τα δικαστήρια, γιατί από την ποιότητα, αποτελεσματικότητα και κατεύθυνση της δικαστικής προστασίας εξαρτάται αν θα προστατευθούν ή δεν θα προστατευθούν η οικογένεια, ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία.
Συνιστάται η στελέχωση των δικαστηρίων αυτών με δικαστές ειδικευμένους σε θέματα οικογενειακού δικαίου. Μελλοντικά η ειδίκευση θα πρέπει να αποδεικνύεται με τίτλο τουλάχιστον μεταπτυχιακών σπουδών. Κρίνεται απαραίτητο να οργανώνονται σεμινάρια (στα οποία θα διδάσκουν νομικοί καθηγητές πανεπιστημίων, ανώτεροι και ανώτατοι δικαστές, ψυχολόγοι, παιδαγωγοί, σύμβουλοι γάμου, κοινωνικοί λειτουργοί, κοινωνιολόγοι) για την αντίστοιχη μετεκπαίδευση των δικαστών.

Σκόπιμο είναι να υπάρχει συνεργασία της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών με τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών στα γνωστικά αντικείμενα του Οικογενειακού Δικαίου και της Πολιτικής Δικονομίας των Νομικών Σχολών Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Θράκης.
Τα «Οικογενειακά Δικαστήρια» ή τα «Τμήματα Οικογενειακού Δικαίου» θα πρέπει να στελεχωθούν και με επιτελείο (από ψυχολόγους, συμβούλους γάμου, ιατρούς, παιδαγωγούς και κοινωνιολόγους), που θα επικουρεί τους δικαστές και θα είναι ενταγμένο στο δικαστήριο, ώστε να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητά του και η συνεχής διαλεκτική του σχέση με τους δικαστικούς λειτουργούς, στους οποίους βέβαια θα υπόκειται.
Ο ρόλος του «Οικογενειακού Δικαστηρίου» θα πρέπει να μην περιορίζεται στην έκδοση των αποφάσεων, αλλά να επεκτείνεται και στην παρακολούθηση και εποπτεία της εκτελέσεως αυτών.
Η ίδρυση του «Οικογενειακού Δικαστηρίου» είναι σοβαρότατο ζήτημα νομοθετικής και κοινωνικής πολιτικής. Η συζήτηση για την ίδρυση και στην Ελλάδα ενός πραγματικού «Οικογενειακού Δικαστηρίου» τροφοδοτήθηκε ιδιαιτέρως και εκ του λόγου ότι το Οικογενειακό Δίκαιο υπέστη ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις, πρόσφατα μάλιστα, με το «σύμφωνο συμβιώσεως».

http://www.dimokratiki.gr/article.asp?articleID=8835&catID=18&pubID=1
http://antres-gumnoi.blogspot.com/2011/03/blog-post_4248.html